Pengujian Besi Tetulang: Ujian Tensile, Bend, dan Rebend di Bawah MS 146

Besi tetulang merupakan antara sebilangan kecil bahan struktur di tapak yang tiba dalam keadaan sudah siap dikilangkan. Konkrit dibancuh mengikut reka bentuk, tanah dipadatkan di tempatnya, tetapi besi tetulang diturunkan dari lori bersama mill certificate yang disertakan. Hal ini menjadikannya mudah untuk menganggap sijil tersebut sebagai penamat cerita. Menguji sampel yang diambil daripada ikatan yang dihantar adalah cara sesebuah projek mengesahkan bahawa keluli di tapak merupakan keluli yang telah ditentukan, sebelum ia tertanam di dalam papak atau tiang di mana ia tidak lagi boleh diperiksa.

Piawaian: MS 146:2014

Di Malaysia, ribbed weldable reinforcing steel ditentukan di bawah MS 146:2014, Steel for the reinforcement of concrete. Ia adalah serupa dengan British Standard BS 4449:2005, yang seterusnya mematuhi standard tetulang Eropah yang digunakan bersama Eurocode 2.

MS 146:2014 menggantikan gred yang lebih lama (G250, G460 dan G500 di bawah MS 146:2006) dengan tiga gred yang kesemuanya berkongsi 500 MPa characteristic yield strength yang sama:

• B500A
• B500B
• B500C

Perbezaan antara gred tersebut bukanlah kekuatan tetapi ductility: sejauh mana bar boleh meregang dan berapa banyak kekuatan simpanan yang dimilikinya selepas mencapai yield sebelum ia patah. Setiap gred mempunyai rib pattern tersendiri supaya gred tersebut boleh dikenal pasti di tapak.

1. Tensile Test

Satu keratan bar dipegang dalam universal testing machine dan ditarik sehingga putus. Ujian ini merekodkan:

• Yield strength (Re): stress apabila keluli mula berubah bentuk secara kekal.
• Tensile strength (Rm): stress maksimum yang dicapai oleh bar sebelum necking dan patah.
• Tensile/yield ratio (Rm/Re): berapa banyak kekuatan yang masih ada dalam simpanan bar selepas ia mencapai yield.
• Total elongation at maximum force (Agt): sejauh mana bar meregang, sebagai peratusan, sebelum ia mencapai beban maksimumnya.

Tensile/yield ratio dan Agt adalah faktor yang membezakan ketiga-tiga gred ini. Nilai ciri yang ditetapkan dalam MS 146:2014 adalah:

Piawaian ini menetapkan pengecualian nota kaki untuk beberapa saiz Gred B500A. Sentiasa semak edisi terkini MS 146 dan spesifikasi projek untuk nilai yang terpakai pada saiz bar anda.

2. Bend Test

Sampel dibengkokkan sebanyak 180° mengelilingi former (mandrel) dengan diameter yang ditentukan, kemudian diperiksa untuk melihat keretakan pada bahagian luar bengkokan. Ia merupakan pemeriksaan lulus/gagal yang mudah bagi memastikan bar boleh dibengkokkan menjadi links, hooks, dan laps semasa fabrikasi tanpa retak.

3. Rebend Test

Ujian rebend merupakan pemeriksaan yang lebih mencabar terhadap tingkah laku keluli selepas ia dibengkokkan dan mengalami penuaan. Di bawah MS 146:2014, sampel:

1. Dibengkokkan kepada 90° mengelilingi former.
2. Dikenakan penuaan tiruan melalui pemanasan pada 100 °C.
3. Dibengkokkan semula sebanyak 20°.

Bar tidak boleh patah atau retak. Ujian ini mensimulasikan apa yang berlaku apabila bar dibengkokkan dan kemudian diluruskan di tapak, contohnya untuk membuka starter bars. Keluli yang telah menjadi rapuh akibat strain ageing akan menunjukkannya di sini, walaupun keputusan tensile kelihatan memuaskan.

Mengapa Perlu Menguji Bar yang Disertakan dengan Mill Certificate?

• Traceability: ia mengesahkan bahawa ikatan yang dihantar sepadan dengan sijil dan gred pada lukisan.
• Grade substitution: gred dengan ductility yang lebih rendah boleh kelihatan serupa dengan gred yang lebih tinggi kecuali pada rib pattern miliknya. Pengujian tensile dapat mengesan bar yang memenuhi kekuatan tetapi tidak memenuhi ductility.
• Contract compliance: spesifikasi projek biasanya memerlukan pensampelan dan pengujian bebas terhadap keluli yang dihantar, berasingan daripada kawalan kualiti pembekal itu sendiri.

Ringkasan

Keputusan hendaklah sentiasa dirujuk bersama gred dan kekerapan pensampelan dalam spesifikasi projek, serta dinilai oleh jurutera yang bertanggungjawab.